Necip Asım Yazıksız (1861–1935), II. Abdülhamid devrinden erken Cumhuriyet'e kadar asker, tarihçi, dilbilimci ve eğitimci kimlikleriyle etkin olmuş bir Türkçüdür. 29 Aralık 1861'de Kilis'te, sipahi bir ailede doğdu. Memleketindeki ilk eğitiminin ardından Şam Askerî İdadisi'ne 1875'te kaydoldu, sonra İstanbul'daki Kuleli Askerî Lisesi'ne geçti. Bu yıllarda Hoca Tahsin Efendi'nin derslerine katıldı. Ahmed Midhat Efendi ile 1878'de tanıştı ve onun yüreklendirmesiyle Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazmaya başladı.
1879'da Harp Okulu'nu teğmen olarak bitirdi ve askerî okullar ile Harp Akademisi'nde tarih, Türkçe ve Fransızca dersleri verdi. Yaklaşık kırk eserinin çoğu dil bilgisi, coğrafya ve tarih üzerine ders kitabı ya da kısa incelemedir. Léon Cahun'un kitaplarını Türkçeye çevirdi; İkdam gazetesinde Türk tarihi ve milliyetçilik konulu yazılar yayımladı. Paris'teki Asya Cemiyeti'ne üye seçildi, 1892 Chicago sergisinde çalışmaları takdirle karşılandı. 1913'te albayken emekliye ayrıldı.
Osmanlıcılığın hâkim olduğu II. Abdülhamid devrinde Türkçülüğü savunan ilk isimlerdendir; Şemseddin Sami ve Ahmed Midhat Efendi ile birlikte Türklük bilincini fikrî planda dile getirenler arasında sayılır. Araştırmaları için Fransızca, Arapça, Uygurca ve Çağatayca öğrendi. 'Türk' kelimesinin 'vav' (و) ile yazılmasını başlatarak 'Etrâk-i bî-idrâk' gibi küçümseyici kalıpların önüne geçmeyi amaçladı; bu imla tercihi dönemin milliyetçiliği için simgesel bir değer taşıdı.
1911'de kurup başkanlığını yaptığı Türk Derneği, Türk milliyetçiliğine dayanan ilk kuruluşlardan biri olarak görülür. Mehmed Arif Bey ile yaptığı Osmanlı tarihi çalışmaları, Yusuf Akçura ve Fuad Köprülü gibi pozitivist yazarlarca ampirik açıdan yetersiz bulunmuştur; yine de sistemli Türk tarihi araştırmasının ilk örnekleri arasında yer alır. II. Meşrutiyet'ten sonra Türk Tarihi ve Tarihî Dilbilim profesörü olarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde ders vermeye başladı; buradaki Türkoloji kürsüsünü kuran ve Türk Dili Tarihi profesörlüğünü ilk üstlenen kişi olarak anılır.
1927–1935 yıllarında üç dönem Erzurum milletvekilliği yaptı ve Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin, yani bugünkü Türk Dil Kurumu'nun, çalışmalarında yer aldı. 1934'teki Soyadı Kanunu ile 'Yazıksız' soyadını aldı. 12 Aralık 1935'te Kadıköy'de öldü ve Sahrayıcedid Mezarlığı'na gömüldü; mezar taşında 'Türk tarihi müellifi Necip Asım' yazar. Orhun Abideleri, Türk Tarih-i Umumîsi, Dil Bilgisi ve Osmanlı Tarihi başlıca kitapları arasındadır. Türkiye'de dilbilimin ve modern Türk tarihi araştırmalarının kurucu adlarından biri sayılır.
