Eğitimci, düşünür ve devlet adamı Emrullah Efendi, Osmanlı eğitim reformunun önde gelen isimlerindendir. 1858'de Lüleburgaz'da doğdu, ilk ve orta öğrenimini burada gördü, ardından İstanbul'da Mekteb-i Mülkiye'yi bitirdi.

Çalışma hayatının çoğu eğitim yönetiminde geçti. Yanya'da 1882'de, Selanik'te 1884'te, Halep ve Aydın'da 1891'de maarif müdürü olarak bulundu. 1906'da Konya Hukuk Mektebi'nin ilk müdürlüğüne getirildi. 1908'de atandığı Galatasaray Mektebi müdürlüğü ise 30 Temmuz-10 Ağustos arasında yalnızca on gün sürdü.

II. Meşrutiyet'ten sonra, 16 Aralık 1908'de Kırklareli mebusu olarak meclise girdi. Maarif Nazırlığını iki kez üstlendi: ilk dönemi 10 Ocak 1910-18 Şubat 1911, ikincisi 1 Ocak-21 Temmuz 1912 arasıdır. 1910'da görevine gelmeyen öğretmenlere yaptırım getiren düzenlemesi Tevfik Fikret'in Galatasaray'dan ayrılmasına neden oldu; olay, 'bir şairin yerine bir âlim' gibi sözlerle tartışılarak kamuoyunda büyük ses getirdi.

Fikir hayatında, bilginin toplumun seçkinlerinden geniş kesimlere yayıldığını ileri süren Tuba Ağacı Nazariyesi ile tanınır. İlmi korumayı devletin öncelikli görevi sayan Emrullah Efendi, Batı felsefesine ait kavramları İslam düşüncesi içinde tanıtmaya çalıştı. İlk kapsamlı Osmanlı ansiklopedisi olan Muhîtü'l-Maârif onun eseridir; 1902'de yalnızca ilk cildi çıkabilen kitap, 1914'te Yeni Muhîtü'l-Maârif adıyla tekrar basıldı. İkdam başta olmak üzere çeşitli gazetelerde eğitim ve felsefe yazıları yayımladı. 14 Ağustos 1914'te İstanbul'da öldü. İttihat ve Terakki'nin eğitim politikasına yön veren Emrullah Efendi'nin etkisi erken Cumhuriyet'in eğitim anlayışına kadar uzanır.