Enver Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında en çok etki bırakan ve en çok tartışılan asker-siyasetçilerden biridir. 1881'de İstanbul'da doğdu, 4 Ağustos 1922'de Türkistan'daki Çeğen köyünde öldü. Harbiye Nazırı olarak görev yaptı, İttihat ve Terakki'nin önderleri arasında yer aldı ve Talat ile Cemal paşalarla birlikte Birinci Dünya Savaşı yıllarında devleti yöneten üçlüyü oluşturdu. Nafıa mühendisi Hacı Ahmet Paşa'nın ve Kırım Tatarı kökenli Ayşe Dilara Hanım'ın oğludur; Nuri (Killigil) Paşa kardeşiydi.

İstanbul ve Manastır'da ilkokula gitti; Manastır'daki askerî rüştiye ve idadiden sonra Harbiye'yi bitirerek kurmaylık eğitimi veren Erkân-ı Harbiye Mektebi'ne girdi. 1902'de kurmay yüzbaşı olarak Üçüncü Ordu'ya atandı ve Makedonya'da Rum, Bulgar ve Arnavut çetelerine yönelik harekâtta bulundu. Selanik'teki Osmanlı Hürriyet Cemiyeti'ne bu yıllarda katıldı ve İttihatçıların genç, atılgan liderlerinden biri oldu. 1908'de dağa çıkan Enver, II. Meşrutiyet'e giden süreçte başı çeken isimlerden oldu ve halk arasında Hürriyet Kahramanı lakabıyla tanındı.

Berlin'de askerî ataşe iken Alman ordusunun düzenine hayran kaldı; bu, onu Almanya'ya yakın bir siyasete yöneltti. 31 Mart Olayı'nın bastırılmasında, Trablusgarp ve Balkan savaşlarında görev aldı; Edirne'yi geri alınca Edirne Fatihi unvanını kazandı. 1913 Bâb-ı Âli Baskını ile İttihatçı iktidarı sağlamlaştırdı, kısa zamanda general oldu 1914'te ise Sultan Mehmed Reşad'ın yeğeniyle, Naciye Sultan'la evlenerek saray ailesine damat girdi. Harbiye Nazırlığı'na getirilince orduyu Alman örneğine göre yeniden düzenledi, yaşlı subayları ordudan uzaklaştırdı ve bir dizi reform yaptı.

Almanya ile imzalanan gizli ittifak ve devletin savaşa girmesi büyük ölçüde onun yönlendirmesiyle oldu. Başkomutan vekili olarak bizzat yönettiği Sarıkamış Harekâtı'nda sert kış şartlarında on binlerce asker donarak öldü ve harekât ağır bir felakete dönüştü. Ermeni nüfusun tehcirine yönelik politikaların biçimlenmesindeki payı tarihçiler arasında yoğun biçimde tartışılmaktadır; bu olaylardaki can kaybına ilişkin rakamlar da kaynaktan kaynağa büyük farklılık gösterir.

Yenilginin ardından bir Alman denizaltısıyla Odessa'ya, ardından Berlin'e kaçtı. Moskova'da Lenin ve Çiçerin ile görüştü, Bakü'de toplanan Doğu Halkları Kurultayı'nda bulundu; bir dönem Sovyetlerle ortak hareket etme imkânı aradı. Sakarya Zaferi'nden sonra Anadolu'daki mücadeleye dahil olup kurtarıcı rolüne bürünme ümidi kalmayınca yönünü Orta Asya'daki Bolşevik karşıtı direnişe çevirdi. 1921'in sonlarında Tacikistan'da karargâh kurarak Türkistan'daki Basmacı Hareketi'ne katıldı; yerel liderlerle zaman zaman güven sorunları yaşasa ve Kızıl Ordu ilerlese de mücadeleyi bırakmadı. Kurban Bayramı'na denk gelen 4 Ağustos 1922'de, Melkumov'un komuta ettiği Rus kuvvetlerinin baskınında çıkan çatışmada öldü. Öldüğü bölgede gömülen naaşı, Tacikistan bağımsızlığını kazandıktan sonra bulunup İstanbul'a getirildi ve 1996'da resmî törenle Hürriyet-i Ebediye Tepesi'nde Talat Paşa'nın yanına defnedildi.

Almanca, Fransızca, Farsça ve Rusça bilen Enver Paşa portre çizmeyle uğraşır, Türk izciliğine önem verirdi. Orta Asya Türklerini kurtarma idealini silahlı mücadeleye dökmesi, onu Türkçülük ve özellikle Turancılık açısından simgesel bir figür yaptı. Öte yandan savaş yıllarındaki askerî kararları ve siyasi sorumlulukları nedeniyle Türk tarihinin en tartışmalı isimleri arasında yer alır; hayatı roman, film ve dizilere konu olmaya devam etmektedir.