Asker, eğitimci ve araştırmacı Bursalı Mehmed Tahir Bey, Osmanlı biyografi ve bibliyografya çalışmalarının en önemli adı sayılır. 22 Kasım 1861'de Bursa'da doğdu. Babası Rıfat Bey askerlikten emekli olduktan sonra belediye kâtipliği yapmış, annesi Rahime Hanım bir memurun kızıydı; ikisi de Nakşibendî tarikatına bağlıydı. Sultan Abdülmecid döneminde seçkin bir askerî birliğin komutanlığını yapan Seyyid Mehmed Tâhir Paşa ise dedesiydi.

Bursa'da Mülkiye Rüştiyesi'ni 1876'da, Askerî İdadi'yi 1880'de birincilikle bitirdi; 1883'te Harbiye'den subay çıktı. Uzun süre askerî okullarda öğretmenlik yaptı: on dört yıl boyunca Manastır Askerî İdadisi'nde coğrafya okuttu, başka kurumlarda tarih ve belagat dersleri verdi. Selanik Askerî İdadisi'nin müdürlüğünü 1904'te kısa süreliğine üstlendi. 1906'da Osmanlı Hürriyet Cemiyeti'ne girerek Jön Türk hareketine katıldı; 1908-1912 arasında Bursa mebusu olarak mecliste bulundu, 1914'te miralay rütbesiyle emekli oldu.

Bilimsel ilgisi biyografi, bibliyografya ve İslam tarihi üzerinde yoğunlaştı. 1897 tarihli Türklerin Ulûm ve Fünûna Hizmetleri başta olmak üzere bazı eserlerinde, Müslüman âlimlerin büyük kısmının Türk olduğunu ileri sürerek milliyetçi eğilimini açıkça ortaya koydu.

Başlıca eseri, 1915-1924 arasında üç cilt olarak tamamladığı Osmanlı Müellifleri'dir. Otuz yıla yakın bir emeğin ürünü olan bu başvuru kitabı; şeyhlerden hukukçulara, şairlerden tarihçilere, hekimlerden matematikçi ve coğrafyacılara uzanan 1691 Osmanlı müellifini ve onların 9.000'den fazla eserini kayda geçirir. Osmanlı araştırmalarında hâlâ temel kaynaklar arasındadır. 28 Ekim 1925'te İstanbul'da öldü. Özellikle son cildin basımında yaşanan parasal zorluklardan doğan eksiklerine karşın eserleri, Osmanlı ilim ve kültür tarihini inceleyenler için vazgeçilmez sayılır.