Bursalı Mehmed Tahir Bey (1861-1925), Osmanlı dönemi biyografi ve bibliyografya çalışmalarının en önemli ismi kabul edilen bir asker, eğitimci ve araştırmacıdır. 22 Kasım 1861'de Bursa'da doğdu. Babası emekli bir askerî görevli iken belediye kâtipliği yapan Rıfat Bey, annesi ise bir memurun kızı olan Rahime Hanım'dı; her iki ebeveyni de Nakşibendî tarikatına mensuptu. Dedesi Seyyid Mehmed Tâhir Paşa, Sultan Abdülmecid'in seçkin bir askerî birliğine komuta etmişti.
Öğrenimine Bursa'da başladı; Mülkiye Rüştiyesi'ni (1876) ve Bursa Askerî İdadisi'ni (1880) sınıf birincisi olarak bitirdi. 1883'te Harbiye'den subay olarak mezun oldu. Böylece hem askerî hem de ilmî yönü güçlü bir formasyon kazandı.
Meslek hayatında uzun yıllar askerî okullarda öğretmenlik yaptı. Piyade subayı olarak Manastır Askerî İdadisi'nde on dört yıl coğrafya dersleri verdi; ayrıca çeşitli kurumlarda tarih ve belagat dersleri okuttu. 1904'te kısa bir süre Selanik Askerî İdadisi müdürlüğünü üstlendi. 1906'da Osmanlı Hürriyet Cemiyeti'ne katıldı ve Jön Türk hareketine dahil oldu. 1908'de Bursa milletvekili seçilerek 1912'ye kadar mecliste bulundu; 1914'te miralay (albay) rütbesiyle emekliye ayrıldı.
İlmî ilgisini biyografi, bibliyografya ve İslam tarihi alanlarına yöneltti. Milliyetçi eğilimi, Müslüman âlimlerin önemli bölümünün Türk olduğunu savunduğu Türklerin Ulûm ve Fünûna Hizmetleri (1897) gibi eserlerinde açıkça görülür.
En büyük eseri, 1915-1924 yılları arasında üç cilt halinde tamamladığı Osmanlı Müellifleri'dir. Bu ansiklopedik başvuru kaynağı; 1691 önemli Osmanlı şeyhi, hukukçusu, şairi, tarihçisi, hekimi, matematikçisi ve coğrafyacısı ile bunların 9.000'i aşkın eserini belgelemiştir. Yaklaşık otuz yıllık bir araştırmanın ürünü olan bu çalışma, Osmanlı araştırmaları için temel bir kaynak olma niteliğini korumaktadır.
28 Ekim 1925'te İstanbul'da vefat etti. Dönemin koşullarından ve özellikle son cildin basımındaki maddi sıkıntılardan kaynaklanan sınırlılıklarına rağmen eserleri, Osmanlı kültür ve ilim tarihi çalışmaları açısından vazgeçilmez kabul edilmektedir.