Mustafa Çokay, 25 Aralık 1890'da Rusya İmparatorluğu'na bağlı Türkistan'ın Sır Derya bölgesinde, Akmescit'te (bugünkü Kızılorda) doğdu. 27 Aralık 1941'de, 51 yaşını doldurduktan iki gün sonra Berlin'de öldü. Türkistan'ın bağımsızlığı için çalışan Türkçü ve antikomünist bir siyasetçi, gazeteci ve yazardır.
Kazakların Kıpçak boyunun Şatı uruğundandı. Babasının adı Çokay, dedesininki Torgay Datka idi. Doğduğu topraklar önce Çarlık Rusyası, sonra Sovyet yönetimi altında baskı gören Türk halklarının yurduydu ve siyasi hayatı büyük ölçüde bu bölgenin kaderine bağlı olarak şekillendi.
Alaş Orda hükûmetinde görev aldı. Türk halklarının birliğini savunan bu hareket, Rus ve Sovyet egemenliği altındaki Türkistan'da bağımsızlık düşüncesini yaşatmayı hedefliyordu. Gazeteci ve yazar olarak 1917 olaylarını ve Türkistan'ın bağımsızlık mücadelesini eserlerinde ele aldı; hayatı, yüzyılın başında Orta Asya'da Rus ve Sovyet denetimine karşı gösterilen direnişin örneklerinden biri sayılır.
