Rafael Fardiyeviç Muhammeddin (Rusça: Рафаэль Фардиевич Мухаметдинов; Tatarca okunuşuyla Rafael Ferdi oğlu Mөhemmetdinov), 1947 yılında dönemin Sovyetler Birliği'nde Sverdlovsk bölgesinin Berezovski (Berözovskiy) kasabasında doğan Kazan Tatarı tarihçi ve Türkologdur. İlk ve orta öğrenimini doğduğu yerde tamamlamış, ardından Leningrad (bugünkü Sankt-Peterburg) Üniversitesi'nin Doğu Bilimleri (Şarkiyat) Fakültesine girerek Türk filolojisi eğitimi almış ve bu bölümden 1974'te mezun olmuştur. Tarih bilimleri kandidatı (doktora düzeyi) unvanını taşımaktadır.
Öğrenimini tamamladıktan sonra memleketi Tataristan'a dönen Muhammeddin, 1980-1981 yıllarından itibaren Tataristan Bilimler Akademisi'ne bağlı Galimcan İbrahimov Dil, Edebiyat ve Tarih Enstitüsünde araştırmacı olarak çalışmaya başlamıştır. Akademik kariyerini uzun yıllar aynı akademinin kurumlarında, daha sonra Tarih Enstitüsünde sürdürmüş ve Kazan'da Türkoloji ile Tatar sosyal-siyasi düşünce tarihi üzerine araştırmalar yapmıştır.
Muhammeddin'in akademik çalışmaları ağırlıklı olarak Tatar toplumsal düşüncesinin ve 20. yüzyıl boyunca Türkçülük (tyurkizm) ideolojisinin doğuşu ile gelişimine odaklanmıştır. Bu konularda çeşitli monografiler kaleme almış; Tatarca, Rusça ve Türkçe olmak üzere çok sayıda bilimsel makale ve inceleme yayımlamıştır. En çok bilinen eserlerinden biri, Türkçülük akımının tarihsel kökenlerini ve evrimini ele aldığı ve Türkçeye 'Türkçülüğün Doğuşu ve Gelişimi' adıyla çevrilen çalışmasıdır. 2018 yılında ise 'Türkler Dünya Medeniyeti Tarihinde' (Rusça: Тюрки в истории мировой цивилизации) başlıklı kitabı Kazan'da Grumant yayınevi tarafından yayımlanmıştır.
Akademik faaliyetlerinin yanı sıra Muhammeddin, Sovyetler Birliği'nin çözülme döneminde Tataristan'daki ulusal-kültürel hareketlerin içinde yer almıştır. 1989'dan itibaren Tatar İçtimai Merkezi'nin (Tatar Toplumsal Merkezi) kuruluş sürecinde rol aldığı; 1990'da kurulan ve Tatar millî bağımsızlık yönelimli ilk partilerden sayılan İttifak Partisinin kuruluşunda yer alarak bir süre genel başkanlığını üstlendiği aktarılmaktadır. Daha sonra parti başkanlığını yazar ve siyasetçi Fevziye Bayramova'ya bıraktığı belirtilir.
Türk dünyası halkları arasında iş birliğini amaçlayan girişimlerde de adı geçen Muhammeddin'in, farklı Türk topluluklarını bir araya getirmeyi hedefleyen 'Türk Halkları Asamblesi' adlı oluşumun kuruluşunda ve ilk dönem yönetiminde yer aldığı; Kazak şair ve aydın Olcas Süleymenov ile birlikte ilki Kazakistan'da düzenlenen Türk halkları birliği kongresinin gerçekleştirilmesine katkıda bulunduğu kaydedilir. Ayrıca Tatar düşünür ve ilahiyatçı Şehabeddin Mercani'nin adını taşıyan bir kültür merkezinin kurucuları arasında anılmaktadır.
Rafael Muhammeddin, Kazan Tatarları arasında Türkoloji ve Türkçülük düşüncesinin tarihine ilişkin akademik birikimiyle tanınan araştırmacılardan biridir. Çalışmaları, 19. ve 20. yüzyıl Tatar aydınlanması, millî kimlik tartışmaları ve Türk halklarının ortak tarih anlatısı gibi konulara ilgi duyan araştırmacılar için başvuru niteliği taşımaktadır. 2018 yılında yeni eser yayımlayacak kadar aktif olması, akademik üretkenliğinin ileri yaşlarında da sürdüğünü göstermektedir; kendisine ilişkin güvenilir bir ölüm kaydı bulunmamaktadır.