Rafael Fardiyeviç Muhammeddin (Rusça: Рафаэль Фардиевич Мухаметдинов; Tatarca okunuşuyla Rafael Ferdi oğlu Mөhemmetdinov), Kazan Tatarı bir tarihçi ve Türkologdur. 1947'de Sovyetler Birliği'nde, Sverdlovsk bölgesine bağlı Berezovski kasabasında doğdu ve okul yıllarını orada geçirdi. Leningrad (bugün Sankt-Peterburg) Üniversitesi'nin Şarkiyat Fakültesi'nde Türk filolojisi okudu, 1974'te mezun oldu. Doktora düzeyine karşılık gelen tarih bilimleri kandidatı unvanını taşır.

Tataristan'a döndükten sonra, 1980-1981'den itibaren Tataristan Bilimler Akademisi'nin Galimcan İbrahimov Dil, Edebiyat ve Tarih Enstitüsü'nde araştırmacı olarak çalıştı; daha sonra yine akademiye bağlı Tarih Enstitüsü'ne geçti ve meslek hayatını uzun yıllar bu kurumlarda sürdürdü. Kazan'daki çalışmalarının merkezinde Tatar toplumsal düşüncesi ile Türkçülüğün 20. yüzyıldaki doğuşu ve gelişimi yer aldı. Bu alanda monografiler yazdı, Tatarca, Rusça ve Türkçe pek çok makale yayımladı. Türkçülüğün kaynaklarını ve dönüşümünü incelediği çalışması Türkçeye 'Türkçülüğün Doğuşu ve Gelişimi' adıyla kazandırıldı. 'Türkler Dünya Medeniyeti Tarihinde' (Тюрки в истории мировой цивилизации) adlı kitabı 2018'de Kazan'da Grumant yayınevinden çıktı.

Sovyetler Birliği dağılırken Tataristan'daki millî ve kültürel hareketlerde de yer aldı. Aktarılanlara göre 1989'dan itibaren Tatar İçtimai Merkezi'nin kuruluş sürecinde bulundu; 1990'da kurulan ve Tatar bağımsızlığını savunan ilk partilerden sayılan İttifak Partisi'nin kurucuları arasında yer alıp bir dönem genel başkanlığını yaptı, bu görevi daha sonra yazar ve siyasetçi Fevziye Bayramova'ya devretti.

Türk halkları arasında iş birliğini hedefleyen girişimlerde de adı geçer. Kaynaklara göre 'Türk Halkları Asamblesi'nin kuruluşunda ve ilk yönetiminde bulundu, Olcas Süleymenov ile birlikte Kazakistan'da yapılan ilk Türk halkları birliği kongresinin düzenlenmesine katkı verdi. Tatar düşünür Şehabeddin Mercani adıyla anılan bir kültür merkezini kuranlar arasında da gösterilir. Tatar aydınlanmasının 19. ve 20. yüzyıldaki seyri, millî kimlik meseleleri ve Türk halklarının ortak tarihi üzerine çalışanlar onun yayınlarına başvurur. 2018'de yeni bir kitap yayımlaması, ileri yaşlarında da üretmeyi sürdürdüğünü gösterir. Ölümüne dair güvenilir bir kayıt bulunmamaktadır.