Tarih

7. yüzyılın başlarında çeşitli sebeplerle Doğu Rusya bozkırlarından göç ederek Balkan Yarımadası'na yerleşen Bulgarlar aslında Türk kökenliydi. Ancak göç ettikleri bölgedeki Slav halkları arasında zamanla asimile oldular ve büyük kısmı kültürel kimlik bakımından Slavlaştı. Bununla birlikte Türkler genel nüfus içinde her zaman bir azınlık olarak kaldı.

Nüfus

Bulgaristan 1940'ta Türk nüfusunun çoğunlukta olduğu Dobruca'yı aldı; o tarihten bu yana sınırlarda bir değişiklik olmadı. Dobruca bölgesinde Türkçe konuşan Türklerin dışında iki Türk azınlığı daha vardır: sayıları 7 bin civarında olan Tatarlar ve Gagavuzlar. Bulgarlar ülkedeki azınlıkları her zaman asimile etmeye çalıştı; 1984-1985 yıllarında Türk adlarının kullanılmasını yasakladı ve Türkleri göçe zorladı. Türkler bu uygulamaya karşı çıktı; buna rağmen 1989'da yaklaşık 160.000 Türk Türkiye'ye göç etti. Sonraki yıllarda bu sayı 300 bine ulaştı. 1985'ten sonra Bulgaristan'da kalan Türkler bazı alanlarda Bulgar vatandaşlarının hak ve özgürlüklerini elde etti. 1965 sayımına göre Türkler yaklaşık 850 bin kişiyle genel nüfusun %10'unu oluşturuyordu. 1985 sayımına göre Türk nüfusu 1.600 bine yaklaştı; böylece Türkler genel nüfusun %15'ini oluşturdu. Türkler, Bulgaristan'ın en kalabalık azınlığıydı. 1989'dan sonraki göçler bu sayıyı azalttı. Nüfusun büyük bölümünün geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.

Göçler

Balkan Türkleri 1940'tan bu yana Türkiye'ye sürekli göç etmektedir. Türkiye'ye gelenlerin sayısı 1944'e kadar 140 bin, 1950-1951 yıllarında 155 bin, 1978'de 130 bin kişiydi. 1989'da göçmenlerin sayısı 160 bin civarındaydı. Bu göçlerin ardından Bulgaristan Türkleri daha çok kırsal bölgelerde yaşamaktadır.

Siyasi Varlık

1993'ten sonra Hak ve Özgürlükler Hareketi Bulgaristan Parlamentosu'nda yer aldı ve 15 milletvekiliyle üçüncü siyasi güç oldu. Bölgede hâlen 27 Türk belediye başkanı ve 654 Türk köy muhtarı bulunmaktadır. Devlet dini kurumları denetler ve din eğitimini yönlendirir.

2001 seçimlerinde aynı parti 30 milletvekili kazanarak Bulgaristan'da güçlü bir siyasi güç hâline geldi.

Eğitim

Bulgaristan'da eğitim devletin denetimindedir. Ülkede konuşulan Türkçe, Türkiye Türkçesine çok yakındır. İlk yıllarda azınlık okullarında eğitim dili olarak okutulan Türkçe, daha sonra (1960) müfredattan çıkarıldı. 1939'da Türklerin yüzde 15'i okula giderken bu oran 1957'de yüzde 97'ye yükseldi. 1993'ten sonra Türkçe eğitim yeniden başladı. Bulgaristan Ulusal Radyosu'nda Türkçe yayın başlatıldı ve Filiz adlı Türkçe bir gazete yayımlanmaktadır.