Akkoyunlu Siyasî Teşkilâtını Meydana Getiren Türkmen Boyları
Uzun Hasan'ın oğlu Yusuf'un iki oğlu Elvend ve Mehmed ile Sultan Yakub'un oğlu Murad Bey, birbirlerine rakip olan beyler tarafından muhtelif yerlerde hükümdar ilân edildiler. Saltanat mücadelesinde Mehmed Bey hayatını kaybetti. Nihâyet Akkoyunlu ülkesi Elvend ve Murad Bey arasında bölüşüldü (1501).
Akkoyunlu devleti dağılmaya yüz tuttuğu sıralarda, Safevîler Azerbaycan'da bir siyâsî kuvvet olarak ortaya çıkıyordu. Şeyh Haydar'ın oğlu Ali'nin katlinden sonra Safevî tarikatı şeyhliğine getirilen diğer oğlu İsmail, Karakoyunlu ulusuna mensup iken, bu devletin yıkılması üzerine, Akkoyunlu kabîle federasyonuna katılmayan veya katılıp da onunla anlaşamayan boy ve oymaklar ile, iç haberler sonucunda başdaki hükümdara karşı olan veya iç karışıklıkların verdiği perişanlıktan muzdarip bulunanları etrafında toplamayı başarmış, ajanları vasıtasıyla yaptığı kesif propaganda ile de nüfuzunu Anadolu içlerine kadar yaymıştı.
Kendisini askerî bakımdan kuvvetli hissedince de, önce Erran ve Şirvan bölgelerinin bir kısmını zabtettikten sonra Azerbaycan üzerine yürüyüp, Elvend Bey'i mağlûp ederek Diyarbakır'a kaçmak mecburiyetinde bırkatı ve (1503), Akkoyunlu devletinin bütün arazisini ele geçirdi.
Elvend Bey'in ölümü (1504) üzerine Diyarbakır'daki Akkoyunlu beyleri tarafından Akkoyunlu tahtına çağrılan Göde Ahmed'in oğlu Zeynel, uzun zaman Diyarbakır valisi olan Emîr Bey Musullu ile diğer bazı beyleri hapsetti. Hasankeyf ele geçirip Urfa'ya da hâkim olmaya çalışırken, hapisten kurtulan Emîr Bey Musullu ve taraftarlarına yenilerek esir düştü. Emîr Bey Musullu, Elbistan'a kadar gelmiş olan Şah İsamil'e itaat ettiği gibi, Akkoyunlulara karşı derin bir kin duyan Safevî hükümdarı da Akkoyunlu hanedanı mensuplarından eline geçenleri öldürmekten geri durmuyordu.
Bu yüzden canını kurtaran hanedan mensupları Mısır'a Osmanlı ülekesine ve Dulkadır-oğlu'na sığınıyorlardı. Çaldıran seferinde Sutlan Selim'in maiyetinde Akkoyunlu hanedan mensupları da bulunuyordu. Akkoyunlu devletinin yıkılmasından sonra, Anadolu'da yaşayışlarına devam eden Akkoyunlu ulusu, görünüşte Osmanlı Devleti'ne bağlı olmakla beraber, XVI. yüzyıldan başlayarak Celâlî isyanlarına geniş ölçüde katılmışlardır.
Son
Menüye Dön