KIRIM HANLIĞI
Türk Beylik ve Hanlıkları
Kırım Hanlığı ( 1438 - 1783 )
TÜRK BEYLİK VE HANLIKLARI
Alt başlıklar
KırımKırım Altın-Ordu İmparatorluğu içinde önemli bir bölge idi. XIII. Asır sonlarına doğru Nogay, Altın-Ordu hanına karşı Karadeniz kuzeyindeki stepler il…Hacı GirayFakat Kırım hanlığının hakiki kurucusu Hacı Giray sayılır ve adını taşıyan en eski para 845 (1441/1442) tarihini taşımaktadır. XV. Asır başlarında Alt…Kırım'ın Osmanlı Yönetimi Altına GirmesiHacı Giray Han'ın ölümünde (1466) oğulları arasında taht kavgası uzun bir kargaşalık devresi açtı. Yenilen rakip yarım ada dışındaki steplere kaçarak…Ruslar ile Mücadele1502'de Mengli Giray, Saray şehrini tahrip ederek, Altın-Ordu hanlığına son darbeyi vurduktan sonra Moskova ile ittifak siyâseti sona erdi. Altın-Ordu…Sâhip GirayBirinci devrede Kırım'da kabileler rakip hanlar etrafında Osmanlı hâkimiyetine karşı bir takım iç harplere ve Kazan ile Astrahan'da Moskof nüfuzunun y…Don-Volga KanalıOsmanlı divanı 1563'den beri şimalde Astrahan'a bir sefer yapmayı ciddî olarak müzakereye başlamış idi. Yalnız Kırımlılar değil, Kıpçak bozkırındaki N…Osmanlı-Kırım İlişkilerinde Kriz DönemiOsmanlılar'ın İran ve Avusturya ile uzun savaşlara giriştiği 1578-1606 yılları arasında Kırım kuvvetlerine ihtiyacı ziyâdesi ile arttı. Kırım'ın Rus K…İlk Osmanlı-Rus ÇatışmasıKöprülüler idaresinde kalkınan Osmanlı İmparatorluğu Lehistan'dan Podalya'yı aldıktan sonra, Kazaklar üzerinde hâkimiyet kurarak, Ukrayna'ya yayılmak…Azak'ın KaybedilmesiBununla beraber Rus çarı 1696'da Azak kalesini zapt ve İstanbul muâhedesi ile (1700) burayı elinde muhafazaya muvaffak olmuş idi. Yeni han Devlet Gira…Kırım'da Rum Yayılmasının Başlaması1768-1774 harbi Kırım için felâket ile neticelenmiştir. 1769 yılı başında Kırım Giray Han'ın Besarabya'dan Rus topraklarına muvaffakiyetli bir akınınd…Şahin GirayKurultay tarafından seçilen II. Sahib Giray Han, rusya tarafından gelen tehlikeyi görerek, çok geçmeden Osmanlı taraftarı guruba tabî oldu. Müslüman h…Kırım'ın Rusların Eline GeçmesiKuban Türkleri Şahin Giray'a karşı ayaklandılar ve gönderdiği kuvvetleri yendiler. Kırım halkı da ayaklandığından, han tekrar Yenikale'ye Ruslar'a sığ…Acı SonII. Dünya savaşından sonra Ruslar, Almanlarla işbirliği yaptıkları iddiasıyla yüz binlerce Kırım Türkünü, kara vagonlara doldurarak Sibirya'ya sürmüş,…Kırım Hanlığı'nın TopraklarıHacı Giray Han'dan itibaren Kırım Hanlığı'na tabî yerler Kırım yarımadası, Taman, Kıpçak ve Kabartay bölgelerinden ibarettir. Bu dört bölge hanlığın s…NogaylarKıpçak sahasında Nogaylar oturmakta idiler. Bunlar 1767'ye doğru, Baron de Tott geldiği zaman, hâlâ büyük kısmı itibariyle göçebe hayatını muhafaza et…Kırım'ın Feodal Yapısı ve Kabile Beyleriİlk Kırım hanları Hacı Giray, Mengli Giray ve Mehmed Giray I.'in yarlıklarından anlaşıldığına göre, Kırım hanlığının teşkilâtı hemen hemen tamamiyle A…ToprakToprak ve teba'a han ailesi ve mirzalar arasında timar olarak, taksim olunmuştur. Timarlara hanın tevcihi ile tasarruf eden mirzalar, vergileri kendil…Kalgay ve NureddinlikBütün bu mirzaların üzerinde han ve onun sülâlesinden gelen sultanlar yer almakta idi. Hacı Giray I. hanın yarlığında (1453) oğlan unvanı ile anılan b…Yavuz Selim'in EşiHan, Kalgay ve Nureddinin tayinleri Osmanlı Sultanı tarafından tasdik edilirdi. Kırım Hanı tahta çıkarken, padişah kendisine hükümdarlık alameti olara…Devlet HiyerarşisiKuban, Bucak ve Yedisan vilâyetlerinin umumî valileri yahut daha doğrusu bu üç bölgedeki Nogaylar'ın kumandanları sultan arasından seçilirdi ve ser-as…UlemâBurada ulemânın devlet içinde büyük mevkiini ve rolünü unutmamak lâzımdır. Kırım'da islâmî tahsil ve terbiyeye verilen ehemmiyet, medreselerin çokluğu…OrduHanın ordusu, yukarıda bahsettiğimiz mirzalara tâbi kabile kuvvetlerinden başka, Nogaylar'dan ve kapı kulundan meydana gelir. Kuban, Yedisan, Bucak se…Hanlığın Siyasi RolüXVI. asır başından itibaren hanlık Rusya'yı daima en büyük düşman olarak tanımış, onun Volga havzasına ve Karadeniz'e ilerlemesini durdurmağa çalışmış…