Kuman-Kıpçaklar, Rusların güneye, Karadeniz'e inmesini engellemiş ve geniş Kıpçak bozkırlarında olduğu gibi Balkanlarda da Kıpçak kültürünü hâkim kılmışlardır. Cengiz Han kuvvetleriyle Doğu Avrupa'ya gelen Moğollar azınlıktaydı. Türkler içindeki oranları yüzde yirmi beşi geçmiyordu. Kısa zamanda Türkleştiler. Büyük Türk kitlelerini yönetmek üzere kurulan devletlerin başında daima Cengiz soyundan bir hükümdar bulunuyordu; ancak en büyük kitle Kuman-Kıpçaklar olduğundan Kıpçak dili ve kültürü her zamanki gibi sürüp gitti. Kasım Hanlığı, Kazan Hanlığı, Kırım Hanlığı, Özbek Hanlığı gibi devletlerde ana kitle "Hazar-Kıpçak-Uz" olduğundan ve özellikle Müslüman olduklarından, dil birliği ve din birliği korunmuştur.

Ancak Kuman-Kıpçaklar Balkanlarda, Macaristan'da, Polonya'da ve Avusturya'da dağıldılar. Kurdukları ya da hâkim oldukları devletleri yönettiler. Hristiyanlaştıkları için gelenek ve göreneklerini değiştirmişlerdi; ancak bugün hâlâ yaşayan bazı kültür izleri bıraktılar. Kumanlar 1330'da Romen Devleti'nin kurulmasını sağladılar. Bu devlet "Basar Aba" adlı bir Türk beyi tarafından yönetiliyordu. Bugünkü Besarabya'nın adı onun adından türemiştir. Küçük Dobruca Devleti'nin kurucuları da Kıpçaklardı. Dobruca adı, Kuman-Kıpçak beyi Balık'ın oğlu Dobrotiç ya da Dobriç'ten gelmektedir. Romanya'da yaşayan ve hâlâ ana dilleri olan Türkçeyi konuşan Gagavuzlar da Hristiyanlaşmış Uzlardan başkası değildir (Gagavuz = Kara Uz).

15. ve 16. yüzyıllarda Romen devlet adamlarının adlarının hepsi Türkçeydi: Akbaş, Akkuş, Barak, Bars, Baybars, Kazan, Ötemiş, Berkiş, Bilik, Kara, Buğa, Çolpan, Toluntay, Payandur, Tuttarkan (Tutrakan)... vb. Bugün Balkanlarda ve Polonya'daki pek çok yer adı Kuman-Kıpçaklardan kalma hatıralardır.

O zamanlar Orta Asya'dan Macaristan'a kadar yayılmış bütün Türklerin konuştuğu ve bilim dünyasında "Kıpçak lehçesi" (Batı'da "Lingua Comanesca") olarak anılan Kuman dilinin belki de en önemli hatırası, 1303'te Kırım'da İtalyan ve Alman misyonerler ile tüccarlar tarafından hazırlanan Kumanca-Latince-Farsça sözlük ile Kumanca-Almanca sözlük (ve gramer) kitabıdır; bu eser Kumanların Hristiyanlık dönemiyle ilgili olmakla birlikte Türk dilinin seçkin yadigârlarından biri kabul edilmektedir.