Safevi Devletinin Kuruluşunda Rol Oynayan Türk Boy Ve Oymakları

Varsak

Bilindiği gibi Varsak, Tarsus bölgesindeki Türkmen oymaklarının adıdır. Şeyh Cüneyd'in Varsaklar arasında dolaşıp onlardan bir çoğunu kendisine bağladığını biliyoruz. Böylece Varsaklar'ın bir kısmı Safevîlerin siyasî faaliyetlerine katılmışlar ve devletin kuruluşunda rol oynamışlardır. Kemah kalesi kumandanı Yusu Beğ ve muavini Muhammed Beğ ile askerlerinin Varsaklardan olduğunu görmüştük. Safevî hizmetine girmiş olan Varsakların çoğu hassa askeri olan korucular arasına dahil edilmişlerdir. Şah İsmail, Selim'in İran'dan döndüğünü bildirmek üzere Horasan'a korucu Varsak Kara Üveys'i göndermişti. Kanunî devrinde de Tarsus ve Adana bölgesinden bir çok varsak oymaklarının Kızılbaşlığı kabul ederek İran'a gittikleri, Osmanlı tahrir defterlerinde kırmızı mürekkep ile kaydedilmiştir. İsmail'in halefi olan Tahmasb'ın devrinde Varsaklardan Kasım Halife ile Mustafa Beğ'i tanıyoruz. Varsakların kendilerine mahsus şiir ve türküleri vardı ki, buna varsağı denilmektedir. Varsağılar Safevî sarayında ve Kızılbaş beğleri arasında zevkle dinlenen şiir ve türkülerden biri idi. Bu varsağıların İstanbul'da da tanınması ve hatta IV. Murat'ın varsağılar söylemesi, bunların İran'da rağbet görmüş olmasından ileri gelmiş olabilir. Çepni

Çepnilerin 24 Oğuz boyundan biri olduğu malumdur. Çepniler, Anadolu'nun fetih ve iskânında pek mühim roller oynamış boylardan biridir. Çepnilerden kalabalık bir kümenin eskiden beri Şiî veya Şiîliğe mütemayil olduğu görülüyor. XVI. yüzyılda onlardan bir bölüğü Halep Türkmenleri, mühim bir küme de Sivas, Tokat ve Amasya bölgesindeki Ulu Yörük arasında yaşadığı gibi yine bu boya mensup pek kalabalık bir topluluk da Trabzon, Bayburt, Gümüşhane, Giresun ve Canik (Ordu, Samsun) bölgesinde oturuyordu. İşte Safevîler hizmetindeki Çepniler de bu sayılan topluluk ve bölgeden idiler.

Arabgirlü

Bilindiği gibi Arabgir bugün Malatya'ya bağlı bir kazadır. Bu kaza halkından da bir miktar Kızılbaş'ın İran'a gittiği görülüyor. 929 (1523) tarihinde bu oymağın başında Emir Ali Kulu (Kuli) Beğ vardı. Arabgirlüler daha sonra Şamlu'ya dahil olmuşlar ve onun bir obasını teşkil etmişlerdir.

Devamı Var

İleri