İlhanlı hakimiyetinin iç kavgalar sonunda yıkılmaya yüz tuttuğu sırada Karakoyunlular'ın Akkoyunlular ile birlikte tarih sahnesine çıktıklarını görüyoruz. İlhanlılar zamanında Doğu Anadolu, birisi merkezi Ahlat olmak üzere Van bölgesi eyâleti, diğeri merkezi Musul olmak üzere Diyarbakır, Mardin Musul bölgelerini kapsayan iki askerî bölgeye ayrılmıştı. Diyarbakır valisi Sutay (Ölm. 1332)'ın oğlu Hacı-Tugay ile diğer oğlu Barımbay'dan olan torunu İbrahim-şâh, Sutay zamanında Musul'dan Erzurum'a kadar genişlemiş olan eyâleti ele geçirmek için birbirleriyle mücadeleye başladıklarında Karakoyunlular Hacı-Tugay'ı, Akkoyunlular İbrahim-şâh'ı desteklemişlerdir. Bu taht kavgasını Hacı-Tugay kaybetmiş ve 1343 yılında yeğeni tarafından öldürülmüştür. Bu mücadele sonunda Karakoyunlular, Musul, Van Gölü çevresi ve Erzurum'a, Akkoyunlular ise Diyarbakır çevresine hâkim olmuşlardır.
İbrahim-şâh'ın 1350 yılındaki ölümü ve yerine geçen yeğeni, Hacı-Tugay'ın oğlu Pîr Muhammed'in bir Türkmen emiri olan Hüseyin bey tarafından öldürülmesi ile bölgedeki Moğol hakimiyeti sona erdi. Bu tarihten itibaren başlayan Türkmen hakimiyeti, Hüseyin Bey'in 1351 tarihinde Karakoyunlu Bayram Hoca tarafından öldürülmesiyle Karakoyunlu oymağı çevresinde şekillenmeye başladı.
Türkmenler üzerinde Karakoyunlu oymağının hakimiyetini kuran Bayram Hoca'dan 1365 tarihine kadar kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Ancak bu tarihlerde Türkmenler'in Doğu ve Güneydoğu Anadolu, Musul ve çevresine tamamen hâkim oldukları daha sonraki olaylardan anlaşılmaktadır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Azerbaycan'ın Türkmenleşmesi'nde büyük rol oynayan Karakoyunlular, aynı zamanda yaptıkları başarılı mücadeleleri ile de tarihe geçmişlerdir. Denilebilir ki, büyük bir cihangir olan Timur'a karşı böyle bir mukavemet gösteren başka bir topluluk çıkmamıştır.
1365-1469 yılları arasında bir hakanlık haline gelen Karakoyunlular'ın belli başlı hükümdârları şunlardır:
1. Bayram Hoca (1365-1380?)
2. Kara Mehmed Bey Durmuş (1380-1389 Nisanı)
Bayram Hoca'nın oğlu veya kardeşinin oğlu olduğu konusunda bilgiler vardır. Kesinlik kazanmamıştır.
3. Kara Yusuf Bey Bahadır (Nisan 1389-13/11/1420). Kara Mehmed oğlu.
4. İskender Bey (13/11/1420-1/4/1437). Kara Yusuf oğlu.
5. Sultan Muzafferüddin Cihân Şâh (1/4/1437-11/11/1467). Kara Yusuf oğlu.
6. Sultan Hasan Ali (11/11/1467-1469 Nisanı). Cihan-şâh oğlu.
Devamı Var
İleri